Uitslag DNA analyse Fit2Breed

Uitslag DNA analyse als input voor Fit2Breed

In de afgelopen periode zijn voor de verdere ontwikkeling van de nieuwe app Fit2Breed een groot aantal (gesponsorde) DNA swabs verspreid voor afname onder recent gebruikte en binnenkort beschikbare fokdieren. In de app worden stamboomdata gecombineerd met DNA-data. De app wordt ontwikkeld om de fokker een hulpmiddel te bieden in de keuze van een geschikte partner voor zijn/haar teefje.

Aangezien van reeds veel fokdieren DNA beschikbaar is, is hierbij door de VHNK een selectie gemaakt in de te benaderen fokdieren. De afgenomen samples zijn eerder dit jaar verzameld door de Universiteit Utrecht waarna de DNA samples als batch richting Wisdom Panel zijn verzonden voor de uitvoering van de DNA analyse. Het verzamelen van deze DNA samples heeft enige extra tijd gevraagd, wat ervoor heeft gezorgd dat de resultaten van de tweede serie samples eind maart jl. richting de eigenaren zijn verzonden.

Wat kan ik met de uitslag?

Vanuit Wisdom ontvangt elke eigenaar een e-mail dat het DNA testrapport van de hond beschikbaar staat op het account wat aangemaakt moest worden voor het registreren van de swabs. In dit testrapport is te lezen dat het DNA van de hond is gescreend voor diverse genetische aandoeningen.

Hierbij dient te worden opgemerkt dat, met uitzondering van VWD, dit aandoeningen betreffen welke veelal niet binnen het ras voorkomen. De meest belangrijke data welke middels de DNA analyse is verkregen is de vaststelling van de genetische diversiteit van de hond. Deze data is van belang als input voor Fit2Breed voor de bepaling van de genetische variatie.

Wat moet ik met de uitslag?

Naar aanleiding van de ontvangen e-mail vanuit Wisdom Panel hoeft u verder geen actie te ondernemen door bijv. het DNA test rapport door te sturen naar de VHNK ter opname in de app Fit2Breed. De testresultaten komen automatisch beschikbaar ter verwerking in deze app en vormen hiermee de benodigde input voor het bepalen van de genetische variatie binnen het ras. De verkregen resultaten vormen hiermee een belangrijke bijdrage aan de nieuwe app Fit2Breed, welke ons hopelijk op zeer korte termijn zal helpen om op een verantwoorde manier gezonde en sociale kooikerhondjes te fokken.

Outcross project Finland

Kooikerhondje: het outcross project in Finland

Bijdrage van de Finse Kooikervereniging “Suomen Kooikerhondje ry”

Waarom?

De belangrijkste reden voor het starten van dit outcross project betreft de diverse gezondheidsproblemen binnen het ras: Polymyositis, diverse auto-immuun ziektes, nieraandoeningen, onvruchtbaarheid (voornamelijk waargenomen bij reuen). Het veranderen van het temperament van het kooikerhondje is niet het doel van deze outcross. Voor de outcross is gezocht naar rassen die overeenkomstige eigenschappen als het kooikerhondje hebben of eigenschappen welke kunnen resulteren als een positieve toevoeging (sociaal, durf, nieuwsgierigheid en een lagere gevoeligheid voor geluid).

Hoe?

De rassen en individuen die binnen dit project worden gebruikt, worden als eerste stap goedgekeurd door de fokcommissie van de Finse kooikervereniging “Suomen Kooikerhondje Ry”. Als volgende stap wordt goedkeuring gevraagd bij de Finse Kennelclub. De kennelclub heeft uiteindelijk de beslissende stem welke rassen en individuen voor een outcross worden gebruikt.

Ongeacht het ras ondergaan alle ingezette fokdieren de gezondheidheidsonderzoeken die reeds worden gehanteerd door de Finse kooikervereniging (ogen, heupen, patella). Kooikerhondjes die binnen dit project worden ingezet, dienen tevens te worden onderzocht op VWD en ENM. Daarnaast wordt voor elk ingezet individu het gedrag en temperament geëvalueerd (hondenshows, mentale testen of jachtresultaten bijv.). Kooikerhondjes die worden ingezet binnen het outcross project dienen tevens minimaal een ZG (zeer goed) te hebben behaald op een hondenshow in de leeftijd van 15 maanden of ouder. Fokdieren welke binnen het project worden ingezet dienen minimaal 3 jaar oud te zijn en minstens één keer eerder een nest te hebben gegeven.

Het presenteren van een ras omvat onder andere het geven van informatie omtrent het gedrag, gezondheid (incl. gezondheidsproblemen) en exterieur. Een korte samenvatting over de historie van het ras wordt tevens hierin meegenomen. Rassen die gebruikt worden in het outcross project dienen qua temperament en algehele uiterlijk zo goed als mogelijk aan te sluiten bij het kooikerhondje (bijv. andere spaniels) en geen sterke werkeigenschappen te bezitten. Ook rassen uit andere FCI-groepen komen mogelijk in aanmerking.

De eerste generatie outcross pups (F1) worden grondig beoordeeld op gezondheid, temperament en exterieur. Van de eerste generatie (F1) is het streven om zoveel mogelijk individuen in te zetten voor de fokkerij. Enkel individuen die niet voldoen aan de gezondheids- en temperament vereisten worden uitgesloten van de fokkerij. De F1 individuen worden geregistreerd in een “EJ-register” (EJ = niet voor fokkerij). Wanneer de individuen blijken te voldoen aan de vooraf opgestelde criteria omtrent gezondheid en temperament, worden ze overgeschreven naar een “ER-register” (ER betreft een speciaal register welke kan worden gebruikt voor de fokkerij).

Tevens zal binnen het project gebruik worden gemaakt van alle beschikbare registratie- en hulpmiddelen als bijv. het clubregister, de Finse fokkerij database (KoiraNet) en Fit2breed.

Wanneer? Voor hoe lang?

Het outcross project betreft een doorlopend project. Het is de wens om te starten met 3-5 outcross nesten met verschillende rassen binnen de komende vijf jaar (2021-2026).
Na deze eerste outcross nesten en de eerste F4-generatie zullen er meerdere nesten worden gepland. Bijvoorbeeld elke 5 jaar om de genetische diversiteit te vergroten. Dit project wordt gezien als een aanvulling op andere methodes om de genetische diversiteit binnen een ras te vergroten (export, import, buitenlandse mannelijke dekkingen en het gebruik van verschillende fokdieren).

Goedkeuringen (tijdlijn)
  • In maart 2019 heeft de Finse kooikervereniging gestemd over een outcross project: dit werd goedgekeurd.
  • In juni 2020 heeft de Finse Spaniel Club goedkeuring gegeven voor deelname aan het outcross project.
  • In september 2020 heeft de VHNK haar visie gegeven op het voorgestelde outcross project.
  • In januari 2021 heeft de Finse Kennelclub haar goedkeuring gegeven voor het outcross project.
    • Het outcross project dient nog verder te worden uitgewerkt en gespecificeerd, echter heeft de Finse Kennelclub reeds toestemming gegeven voor het maken van 1 outcross combinatie zonder een volledig uitgewerkt en afgerond projectvoorstel.

Kennisgeving van de VHNK

Van de Finse Kooikerhondjeclub “Suomen Kooikerhondje ry” is ons medegedeeld dat de Finse Kennelclub het verzoek om outcross heeft goedgekeurd. Een verzoek welke enige tijd geleden is ingediend door de Finse Kooikerhondjeclub.

In de loop van de vergunningsprocedure werd de aanvraag ook ingediend bij het VHNK. Het bestuur heeft dit besproken en de Finse Kooikerhondjeclub op een aantal kernzaken gewezen. Volgens de VHNK is een outcross op dit moment niet de meest wenselijke manier om de inteelt problematiek aan te pakken. Het plan van de VHNK voorziet om met behulp van een fokbegeleidingsprogramma naar een grotere genetische variëteit te komen. In Finland lopen fokkers tegen gezondheidsproblemen aan die gerelateerd kunnen – maar niet moeten – zijn aan inteelt. Dezelfde problemen ervaren we in Nederland niet. De outcross blijft een zelfstandige beslissing van de Finse club. De club heeft wel een goed doordacht plan gemaakt en zorgt voor een goede doorvoering.

Recent hebben wij het nieuws ontvangen dat, in het kader van het outcross project, een teefje door twee verschillende “working-cocker reuen” is gedekt. Het hele project zal zorgvuldig worden gedocumenteerd en gecontroleerd. We vertrouwen erop dat de samenwerking met de Finse Club goed zal blijven en dat de hele kooikerwereld kan leren van de ervaringen.

Kerstin Ueckert
Voorzitter Vereniging Het Nederlandse Kooikerhondje

Stamboekregistratie digitaal

Wijziging stamboekregistratie bij Raad van Beheer (RvB)

Fokkers en kopers let op, sinds 1 december 2020 is de procedure voor overschrijving van de stamboekregistratie bij de RvB gewijzigd.

Waar wij voorheen werkten met papieren registratie dient nu alles digitaal geregeld te worden in het programma IT4Dogs van de RvB. We adviseren de verkopers/fokkers de puppykopers goed in te lichten over de te volgen procedure.

Voor de volledige informatie verwijzen we naar de site van de RvB. Hier staat uitvoerig omschreven hoe men dient te handelen: Houden van Honden – IT4Dogs

Dubbele dekking

Een dubbeldekking of dubbele dekking vindt plaats wanneer een teef tijdens haar loopsheid door twee verschillende reuen wordt gedekt. Het kan ook voorkomen dat zij met sperma van twee verschillende reuen wordt geïnsemineerd.

Dubbeldekking toegestaan per 1 december 2020

In artikel III.21 lid 3 van het Kynologisch Reglement (KR) staat dat een fokker bij de dekaangifte kan opgeven dat zijn teef door één extra reu is gedekt. Dit houdt in dat een dubbeldekking is toegestaan en dat het vanaf 1 december 2020 dus mogelijk is om een 2de reu aan te geven. Hiervoor gelden wel extra kosten o.a. in verband met DNA-controle.

KR III.21 (per 1 december 2020)
De Eigenaar van een teef mag bij de in lid 1 bedoelde dekaangifte opgeven dat zijn teef door één extra reu is gedekt. Van deze tweede reu dienen de in lid 2 genoemde gegevens te worden vermeld.

Ongeplande dekking

Sinds de invoering van het verplichte DNA-afstammingsonderzoek is wel gebleken dat pups soms niet afstammen van dezelfde opgegeven vaderhond. In dergelijke gevallen is een teef ongepland ook door een andere reu gedekt. Wanneer deze reu van hetzelfde ras is en uit afstammingsonderzoek blijkt dat die reu de vader is van de overige pups, kan de Raad van Beheer toch stambomen afgeven.
Van belang is dan nog wel dat er geen sprake is van overtreding van de inteeltregels.

De Raad van Beheer doet dit om enerzijds de fokker tegemoet te komen en niet de dupe te laten zijn van een ongeplande dekking en anderzijds om deze honden te behouden voor de fokkerij, hetgeen met het oog op een brede genenpool wenselijk is.

De VHNK staat neutraal tegenover een dubbeldekking. We raden wel aan om goede afspraken te maken tussen de teef- en reu eigenaren over het te betalen dekgeld.
Wij zullen tzt een voorstel doen betreffende een wijziging hierover in het VFR, maar wachten op een voorstel van de Raad van Beheer.

Update polymyositis en Fit2breed

Update samenwerking VHNK en het ExpertiseCentrum Genetica Diergeneeskunde

Polymyositis onderzoek (Dr. Peter Leegwater, Yvet Opmeer & Dr. Paul Mandigers)

Er is goed nieuws. We hebben een mutatie gevonden die geassocieerd kan worden met polymyositis. Alle door ons onderzochte honden met polymyositis hebben deze mutatie. Deze mutatie ligt in de buurt van twee belangrijke genen betrokken bij het functioneren van het immuunapparaat. En het blijkt dat Kooikerhondjes lijdend aan polymyositis een abnormale functie van deze twee genen hebben. De mutatie heeft dus zonder twijfel betekenis. Echter niet alle Kooikers met deze mutatie worden ziek. Kooikerhondjes die homozygoot zijn voor deze mutatie (ze hebben dus de twee afwijkende allelen) hebben een verhoogd risico maar niet allemaal worden ze ziek. Dat zien we vaker bij immuun gemedieerde ziektes.

Omgevingsfactoren of variaties in het overige DNA kunnen ervoor zorgen dat je wel, of juist niet, ziek wordt. Daarom noemen we deze mutatie een risicofactor. Ook heterozygote Kooikers (dus Kooikers met maar één afwijkend allel) lopen een risico. Dat risico is erg klein (waarschijnlijk minder dan 1 procent) maar het is wel aanwezig. Omdat er erg veel Kooikerhondjes zijn met deze mutatie zien we dan dat ongeveer 1 op de 3 lijders van polymyositis heterozygoot (drager) is voor de erfelijke risicofactor.

Dat er andere factoren een rol moeten spelen bleek uit stamboomonderzoek. Het viel ons op dat in sommige nesten meerdere honden ziek werden. Wat niet logisch zou zijn als de mutatie maar bij een klein deel van de Kooikers tot expressie komt. Als er echter een variatie in het DNA aanwezig is waardoor je als hond meer of juist minder risico loopt verklaart dit wel wat we zien in sommige nesten.

Om deze factor op te sporen is het DNA van een groep heterozygote lijders vergeleken met dat van een groep homozygote honden die gedurende hun leven gezond gebleven zijn. Deze vergelijking leidde tot signalen op twee chromosomen die verder onderzocht zijn. Het eerste signaal leidde tot een DNA variant die veelbelovend leek, maar het bleek dat deze in de gehele populatie een hoge frequentie heeft. Het was een vals positief resultaat dat op toeval berustte. Het tweede signaal kon nog niet herleid worden tot een variant in een gen. Dit onderzoek wordt voortgezet.


Verbetering in de behandeling van Kooikers met polymyositis (Dr. Paul Mandigers)

De afgelopen jaren hebben we meerdere Kooikers gezien met polymyositis. In de eerste jaren van dit onderzoek waren de behandelresultaten ronduit bedroevend. Niet zelden reageerde een hond niet of nauwelijks op de gekozen therapie met prednisolon. Bij een immuun gemedieerde ziekte zoals polymyositis verwacht je dit wel. De behandelresultaten verbeterden wel als we ook behandelden met bepaalde spiersupplementen. En op basis van de pathologie-uitslag konden we ook redelijk voorspellen of een hond wel of niet zou gaan reageren.

Dankzij het onderzoek van dr. Leegwater en drs. Yvet Opmeer (destijds student) werd de erfelijke risicofactor in beeld gebracht. Omdat de twee genen direct liggend naast deze mutatie abnormaal functioneerde zijn we Kooikers gaan behandelen met een specifieke remmer van deze genen. En tot op heden lijken de resultaten zeer hoopvol.

Inmiddels hebben we diverse Kooikers in diverse landen gericht behandeld en sommige honden herstellen zodanig dat de eigenaren melden dat ze niets meer aan hun hond zien. Een hoopvol resultaat dus! Uiteraard blijft het doel de mutatie te bestrijden maar gezien de wijde verspreiding vraagt dit meerdere generaties.


Voortgang Fit2breed

Op de achtergrond wordt hard gewerkt aan „onze“ nieuwe app Fit2 Breed, die ons in de nabije toekomst zal helpen om op een verantwoorde manier gezonde en sociale Kooikerhondjes te fokken.

In de app worden stamboomdata gecombineerd met DNA-data. De app wordt ontwikkeld om de fokker een hulpmiddel aan de hand te geven in de keuze van een geschikte partner voor zijn teefje. Het is in de tussentijd een steeds groter project aan het worden, veel andere rasverenigingen tonen interesse en ook de Raad van Beheer denkt over een deelname na.

INPUT
Stambomen
DNA marker
DNA tests
Populatiedata
OUTPUT
Lijst met goed passende reuen
Lager risico op gezondheidsproblemen
Verbetering van de genetische diversiteit
Limitering van inteelt

In het ECGG zijn verschillende mensen haard aan het werk met de data, met een keuze van de belangrijkste data, met het omzetten van de ZooEasy-data naar een versie die voor Fit2Breed geschikt is. In nauw overleg met de infocommissie en het bestuur worden afwegingen gemaakt, informatie en ideeën uitgewisseld en input gegeven om dan verder te ontwikkelen. Ook moet gekozen worden voor de structuur van Fit2Breed als bedrijf of stichting of?. Dit heeft weer te maken met de financiën en hier is dan weer heel belangrijk, of en in welke mate grote spelers als bijvoorbeeld de Raad van Beheer of de Universiteit Utrecht meedoen.

Een ding is zeker, zonder de medewerking van de VHNK was de ontwikkeling van zo’n mooi project niet in dit tijdsbestek mogelijk geweest. Dit zal ook terug te vinden zijn in de prijs. We hebben hard onderhandeld en eigenaren van Kooikerhondjes zullen een speciale prijs krijgen. Maar ook hier is nog geen definitief uitsluitsel mogelijk.

Verzamelen van DNA materiaal

De volgende stap voor de verdere ontwikkeling betreft de verzameling van een groot aantal (gesponsorde DNA) monsters. Deze monsters worden vanuit de VHNK verspreid voor afname onder recent gebruikte en binnenkort beschikbare fokdieren. Binnen Nederland zijn een groot aantal eigenaren vanuit de VHNK benaderd met het verzoek om DNA af te nemen bij hun kooikerhondje. Gezien reeds van veel fokdieren DNA beschikbaar is, heeft de VHNK een selectie gemaakt in de te benaderen eigenaren.

Om de database nog verder te vullen, zal de VHNK in de komende periode tevens diverse dekreu eigenaren in Duitsland, Zweden en Denemarken benaderen met het verzoek om DNA af te nemen bij de hond. Ook hier is, rekening houdend met het reeds beschikbaar DNA materiaal, een voorselectie gemaakt door de VHNK.